Uit gesprekken met recruiters en personeelsfunctionarissen weet ik dat het wekken van een goede eerste indruk van levensbelang is. Ze halen bijvoorbeeld mensen op bij de receptie om samen naar de gespreksruimte te gaan. Al op het moment dat ze daar aankomen weten ze al vaak ‘dit wordt wat’ of ‘dit wordt niks’.
De beste eerste indruk die je kunt maken is een indruk die op zoveel mogelijk punten klopt met wie jij bent, hoe je in het leven staat en wat je kunt. Om dat voor elkaar te krijgen, is het handig te weten hoe een eerste indruk ontstaat. Het 3-fasenmodel laat zien hoe een eerste indruk tot stand komt. Kijk waar je kansen liggen om een passende impressie van jezelf te creëren.
Fase 1: De eerste indruk start in een flits
In een oogwenk krijgt de persoon die jou voor het eerst ontmoet een indruk van jou. De eerste fase van een eerste indruk komt onbewust en volledig automatisch tot stand. De impressie is primitief: het voelt goed of niet. Je merkt al meteen dat de eerste indruk niet alleen over jou gaat. Het gaat ook over ‘passen wij bij elkaar?’ of ‘voel ik mij goed bij jou?’.
Bij elke ontmoeting maken we dit opnieuw mee. Niet alleen bij echte ontmoetingen, maar ook bij vluchtige online ontmoetingen zoals op Facebook, Twitter of LinkedIn. Je zou kunnen zeggen dat alle communicatiekanalen een kennismakingsmoment in zich hebben en daarmee bijdragen aan de eerste indruk over jou.
Fase 2: Zintuigen gaan aan het werk
Na de flitsfase gaan de zintuigen van de ander pas echt goed aan het werk. Het brein vraagt zich af: wat voor soort mens ben jij? En de zintuigen staan open voor allerlei waarnemingen: man of vrouw, blank of gekleurd, groot van postuur of juist tenger, leeftijd, uiterlijk, kleding, gezichtsuitdrukking, oogcontact, manier van bewegen…
Ach, waarneming is waarneming, denk je misschien. Maar waarnemingen veranderen heel snel in interpretaties. Ons brein gebruikt de interpretatie als een trucje om snel besluiten te nemen. Heel handig.
Bij een eerste ontmoeting vergelijkt de ander de globale waarnemingen over jou met alle mensen die die persoon al in het achterhoofd heeft. Iedereen heeft een schat aan ervaringen opgedaan door allerlei mensen te ontmoeten. Sommige ervaringen zijn meer positief geladen, andere hebben een donkere schaduw achtergelaten. Het hangt er nu maar net van af op wie jij volgens die ander het meest lijkt. Lijk jij op meneer De Jong, dan krijg je er gratis en voor niks vrijwel automatisch de eigenschappen van meneer De Jong bij. Ongeacht of jij die eigenschappen wel hebt. Deze hele inschatting van jou gebeurt in ongeveer een halve minuut.
In 35 seconden zit je dus in een hokje. Maar nu komt het goede nieuws: in de derde fase kijkt de ander of hij je wel in het juiste hokje heeft gestopt.
Fase 3: Verfijnen van de interpretatie
Die derde fase duurt ongeveer 3½ minuut. In die tijd maak je nader kennis met elkaar, vindt er wellicht interactie plaats in de vorm van een gesprek. Verder beweeg en gebaar je wat, je neemt plaats, haalt misschien spullen uit je tas. Kortom, er komen meer signalen bij waardoor de ander de interpretatie kan verfijnen. Op diverse aspecten kijkt die persoon of de eerste inschatting juist was, en waar bijstelling gewenst is. Die bijstelling kan natuurlijk twee kanten op gaan, de voor jou gewenste of niet-gewenste kant.
Na circa vier minuten is de eerste indruk compleet. Klaar. De ander heeft besloten wat voor soort mens jij bent. Daarmee heeft hij ook besloten of je kans maakt op de functie. Wil je in de rest van het gesprek die indruk nog veranderen, dan moet je waarschijnlijk heel hard werken. Je zult heel veel bewijzen moeten aanvoeren of heel verrassend uit de hoek komen. Het is allemaal mogelijk. Maar de meest directe invloed die jij hebt, is werken aan een sterke eerste indruk.
Werken aan je eerste indruk
Wat ga jij veranderen aan je presentatie nu je meer weet over het belang van een eerste indruk en hoe deze tot stand komt? Onthoud dat oefenen met een gesprekspartner het beste werkt. Bereid je gedrag tijdens een ontmoeting voor en vraag een bekende om in de huid van de recruiter te kruipen. Kijk ook eens naar onze tips voor een sterke indruk door een krachtige uitstraling.
